Stervende kat: symptomen, gedrag en wat je kunt doen

Katten verbergen ziekte en pijn tot het laat is. Daardoor zie je vaak pas in de laatste fase dat je kat stervende is: ze eet en drinkt niet meer, verstopt zich, verzorgt zich niet meer, ademt anders en voelt koud aan. Soms spint of miauwt ze juist meer, wat veel eigenaren in verwarring brengt.

Deze gids zet de symptomen van een stervende kat op een rij: gedrag, houding, ademhaling, stuiptrekkingen en geur, en wat nierfalen in het laatste stadium betekent. Je leest hoe je je kat helpt en wanneer je meteen de dierenarts belt. Peternita is een onafhankelijke technologische tussenpersoon en geeft geen medisch advies; je dierenarts beoordeelt je kat.

Symptomen van een stervende kat

• Niet meer eten en drinken. Stervende katten stoppen vaak volledig met eten en drinken.
• Zich verstoppen of zich terugtrekken, ook van mensen en dieren in huis.
• Zich niet meer wassen. De vacht wordt dof, plakkerig of klitterig.
• Moeite met ademhalen.
• Een lage lichaamstemperatuur. Je kat voelt koud aan en zoekt warmte, of kan zich niet meer warm houden.
• Bleek of blauwig tandvlees in de allerlaatste fase.
• Verward of onrustig gedrag, soms aanvallen.
• Plas niet meer ophouden in de laatste momenten.

Katten maskeren hun klachten tot hun toestand ernstig is. Zie je meerdere van deze tekenen tegelijk, wacht dan niet af.

Gedrag en houding van een stervende kat

Een zieke kat zit vaak ineengedoken, met haar poten onder zich en haar kop laag, en beweegt minder soepel dan vroeger. Heeft ze moeite met ademen, dan wordt ze heel stil en gaat ze soms rechtop zitten in plaats van liggen. Ze kijkt met half dichtgeknepen ogen, alsof ze half slaapt. Ook ijsberen, onrust en minder eten en drinken zijn tekenen van pijn.

Waarom verstopt of loopt een stervende kat weg?

Veel zieke katten zoeken een stille, verborgen plek: onder het bed, in een kast of buiten in de tuin. Dat is een oud instinct: een dier dat ziek oogt, is kwetsbaar voor roofdieren. Het idee dat een kat ‘weet’ dat ze doodgaat en daarom bewust weggaat, wordt niet ondersteund; volgens dierenartsen hebben katten geen ingebouwd signaal dat ze ‘klaar’ zijn. Sommige oude of zieke katten dwalen weg omdat ze verward zijn. Houd een stervende kat daarom binnen en geef haar een rustige schuilplek die ze makkelijk kan bereiken.

Miauwen, onrust en spinnen

• Meer miauwen dan normaal is een teken van pijn. Geluiden die je van je kat niet kent, kunnen betekenen dat pijn of angst te groot wordt.
• Onrust en ijsberen kunnen ook op pijn of verwardheid wijzen.
• Spinnen betekent niet altijd dat je kat tevreden is. Katten spinnen ook als ze bang zijn, zich ziek voelen of pijn hebben; het spinnen lijkt ze te troosten. Spint je kat op momenten dat je het niet verwacht, kijk dan naar de andere signalen.

Ademhaling van een stervende kat

Bij een gezonde kat zie of hoor je de ademhaling nauwelijks. Tel de ademhaling als je kat rustig ligt of slaapt, en niet terwijl ze spint: één keer in en uit is één ademhaling.

Volgens VCA Animal Hospitals. Meer dan 30 ademhalingen per minuut in rust of slaap is niet normaal.

• Ademen met open bek of hijgen is bij een kat altijd ernstig: ze is extreem gestrest of krijgt bijna geen lucht. Bel meteen je dierenarts.
• Moeizaam ademen komt voor in de laatste fase als je kat niet wordt ingeslapen.
• Een diepe ademteug of een paar happen naar lucht vlak voor of na het overlijden zijn reflexen. Je kat is zich daar niet meer van bewust.

Stuiptrekkingen bij een stervende kat

Een stervende kat kan aanvallen of stuipen krijgen. Bel dan je dierenarts. Iets anders zijn de trekkingen en happen naar lucht in de minuten na het overlijden. Volgens Cats Protection zijn dat geen tekenen van leven, maar reflexen die vanzelf optreden als een kat overlijdt.

Waarom stinkt een stervende kat?

De dierenartsenfaculteit van Cornell koppelt een nare geur uit de bek aan een paar oorzaken:

• een urine- of ammoniakgeur past bij nierziekte;
• een zoete, fruitige geur kan op diabetes wijzen;
• een vieze geur samen met braken kan een leverprobleem zijn;
• een rotte geur kan komen van zweertjes of een tumor in de bek.

Een kat die zich niet meer wast of haar plas niet meer ophoudt, kan ook gaan ruiken. Help haar met een zachte doek en houd haar ligplek schoon en droog.

Nierfalen bij een kat: het laatste stadium

Chronische nierziekte komt veel voor bij katten, veel vaker dan bij honden. Volgens International Cat Care heeft 20 tot 50% van de katten ouder dan 15 jaar een zekere mate van nierziekte. Het LICG noemt als symptomen gewichtsverlies, braken, een vieze geur uit de bek en algemene zwakte.

In een vergevorderd stadium worden de klachten duidelijker: geen eetlust, afvallen, uitdroging, zweertjes in de bek, misselijkheid, braken en diarree. Bloedarmoede maakt een kat moe en zwak, en een hoge bloeddruk kan blindheid veroorzaken. Nierziekte is niet te genezen. Veel katten hebben met behandeling nog maanden of zelfs jaren een goed leven, maar volgens het LICG kan euthanasie uiteindelijk nodig zijn. Hoe je dat moment herkent, lees je in wanneer je kat laten inslapen.

Kun je een stervende kat alleen laten?

Daar is geen vaste regel voor. Veel zieke katten willen rust en zoeken een eigen plek, maar je aanwezigheid en een bekende stem kunnen een kat ook troosten. In de praktijk werkt dit goed: geef je kat een rustige, warme plek in huis die ze makkelijk bereikt, met water en een kattenbak dichtbij, en kijk regelmatig even bij haar. Laat haar niet alleen als ze benauwd is of duidelijk pijn heeft; bel dan je dierenarts.

Hoe lang duurt het sterven van een kat?

De achteruitgang kan dagen, weken of maanden duren. Een kat kan ook plotseling overlijden, bijvoorbeeld door een hartziekte, een bloedstolsel of een ernstig ongeluk. Volgens de Amerikaanse richtlijnen is niet te voorspellen wanneer een dier overlijdt. De Britse dierenwelzijnsorganisatie Blue Cross zegt eerlijk: weinig katten overlijden thuis rustig in hun slaap.

Hoe help je een stervende kat?

• Een zachte ligplek in de buurt van het gezin, warm en tochtvrij.
• Eten uit de hand en water binnen bereik. Je dierenarts kan vocht onder de huid geven als je kat te weinig drinkt; de meeste katten verdragen dat goed.
• Helpen met verzorgen als ze zich door pijn of een tumor in de bek niet meer kan wassen.
• Kattenbak met een lage rand dicht bij haar ligplek.
• Pijnstilling en medicijnen alleen via je dierenarts. Geef een kat nooit paracetamol of andere pijnstillers voor mensen.

Meer over zorg in deze fase lees je in palliatieve zorg voor je hond of kat.

Natuurlijk laten sterven of laten inslapen?

Zonder euthanasie kan het einde van een kat gepaard gaan met moeizaam ademen, een lage lichaamstemperatuur en niet meer kunnen bewegen. Volgens Cats Protection is het doel van euthanasie het lijden van je kat zo pijnloos mogelijk te beëindigen. De Amerikaanse beroepsvereniging AAHA vindt dat een dier alleen zonder euthanasie mag sterven als het ongemak goed wordt verlicht. Voor veel katten is thuis laten inslapen het rustigste afscheid, zonder draagmand en autorit.

Wanneer bel je meteen de dierenarts?

• je kat ademt met open bek, hijgt of krijgt duidelijk moeilijk lucht;
• ze zakt in elkaar of kan niet meer staan;
• ze krijgt een aanval;
• ze heeft pijn die de medicijnen niet meer wegnemen.

Hoe weet je of je kat is overleden?

Je kat beweegt niet meer, ook niet als je zachtjes tegen haar lichaam duwt, ademt niet meer en heeft geen hartslag. De ogen blijven meestal open, en de blaas kan leeglopen. Kort na het overlijden kun je nog trekkingen zien of een hap naar lucht horen; dat zijn reflexen. Wat je daarna doet, lees je in huisdier overleden: wat nu?

Veelgestelde vragen

Wat zijn de symptomen van een stervende kat?

Een stervende kat stopt vaak met eten en drinken, verstopt zich, wast zich niet meer, zit ineengedoken, ademt moeizaam en voelt koud aan. Soms miauwt of spint ze meer. Bel je dierenarts als je deze tekenen ziet.

Waarom loopt een stervende kat weg?

Zieke katten zoeken een stille, verborgen plek; dat is een instinct om kwetsbaarheid te verbergen. Dat een kat bewust weggaat om te sterven, wordt niet ondersteund. Sommige katten dwalen af door verwardheid. Houd een stervende kat binnen.

Waarom spint mijn stervende kat?

Spinnen betekent niet altijd dat een kat zich goed voelt. Katten spinnen ook als ze bang zijn, zich ziek voelen of pijn hebben, waarschijnlijk om zichzelf te troosten.

Kun je een stervende kat alleen laten?

Geef je kat een rustige, warme plek met water en een kattenbak dichtbij en kijk regelmatig bij haar. Je aanwezigheid kan troosten. Laat haar niet alleen als ze benauwd is of pijn heeft; bel dan je dierenarts.

Waarom stinkt mijn stervende kat?

Een ammoniakgeur past bij nierziekte, een zoete geur bij diabetes, een vieze geur met braken bij een leverprobleem en een rotte geur bij zweertjes of een tumor in de bek. Ook een vacht die niet meer wordt gewassen kan ruiken.

Hoe ziet het laatste stadium van nierfalen bij een kat eruit?

Geen eetlust, afvallen, uitdroging, zweertjes in de bek, misselijkheid en braken, en zwakte door bloedarmoede. Nierziekte is niet te genezen; uiteindelijk kan euthanasie nodig zijn. Bespreek met je dierenarts wanneer het tijd is.